Kazbegi en de omliggende bergen, door Rolf Gross,
http://rolfgross.dreamhosters.com/Georgia-Web/Georgia.htm

door Nina Targan Mouravi

Wat heeft Georgië met de Russische poëzie te maken? Of – andersom gesteld – wat heeft de Russische poëzie met Georgië van doen? Toen er nog lang geen Internetlinks bestonden waren deze twee al aan elkaar gelinkt. Denk maar aan het gedicht van Poesjkin, door Rachmaninov op muziek gezet: Zing, schoonheid, in mijn bijzijn geen liederen van het droeve Georgië... Is Georgië dan zo droef..?

Onderweg naar Arzeroem maakte Poesjkin kennis met de ruige schoonheid van Georgië. Omdat de Kaukasus als ballingsoord voor de adellijke Russische rebellen fungeerde die Siberië nog moesten verdienen werd ook Lermontov er tot tweemaal toe heengestuurd. Gribojedov vond in Tbilisi zijn grote liefde, Mandelstam de vele charmante kroegjes (doechans), Pasternak en met hem andere gerenommeerde Russische dichters, van wie Achmadoelina de meest bevlogen is, hielpen de Russische lezers de Georgische dichterlijke traditie ontdekken. Het tolerante politieke climaat van Georgië stond na de tweede wereldoorlog vele publicaties toe die in Rusland geen daglicht zagen. De eerste “perestrojkafilm” werd eveneens in Georgië gedraaid: De Biecht van Tengiz Aboeladze.

Van alle topografische, historische en kunsthistorische hoogtepunten van Georgië ben ik het meest trots op de feit dat dit volk, door aanhoudende invasies van buitenaf tot krijgsvolk gemaakt, zijn moed en fierheid vrijwel uitsluitend voor zelfverdediging aanwendde. Het land diende als buffer tussen Europa en Azië, was voor beide als zodanig van strategisch belang, en zijn vruchtbare grond oefende vooral op het laaste een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit. De Tataren, de Perzen en de Turken aasden op stukken Georgië, en ten slotte tekende Rusland een contract met Georgië dat bindender bleek dan Georgië gedacht had. Maar droevig?

“Toen God de aarde verdeelde over alle volken had de Georgiër zich, na een uit de hand gelopen festijn, verslapen. Bij God aangekomen hoorde hij dat er geen grond meer over was. Hij was zo teleurgesteld dat God uiteindelijk zei: “Goed, voor deze ene keer dan! Je krijgt een stukje paradijs dat ik voor mezelf had willen bewaren”.

Sedertdien zijn talloze reizigers in de ban geraakt van dit land, zijn imposante landschappen met bergen die over 5000 meter reiken, fraaie kathedralen, opzwepende volksdans en onvoorwaardelijke gastvrijheid van de bewoners: Georgiërs, Armeniërs, Grieken, Joden e.a., die het eeuwenlang presteerden, zonder wrevel naast elkaar te leven. Op deze pagina zullen te zijner tijd meer verhalen en illustraties te zien zijn, vooralsnog enkele wetenswaardigheden voor degenen die helemaal niets over Georgië weten:

Georgië heet eigenlijk Sakartvelo, de Georgische taal (Kartoeli/Kartuli) heeft niets met het Russisch te maken, sterker nog, hij is aan geen enkele andere taal waar dan ook te wereld verwant. Er zijn woorden die overeenkomen met de Baskische, echter, een plausibele verklaring hiervoor is nooit gevonden. Georgiërs zijn sinds de vijfde eeuw Grieks-orthodox. De doopster van Georgië is de heilige Nino van Cappadocië, die van druivenranken een kruis maakte, verbonden met heur haarstreng. Nino is dan ook een geliefde vrouwennaam in Georgië, samen met Tamar, naar de vermaarde vorstin Tamar (1184-1213), kleindochter van David de Bouwer, die het door hem tot grote bloei gebrachte land bloeiende wist te houden. Haar regeringsperiode wordt terecht Georgisch Renaissance genoemd, en Sjota Roestaveli's Ridder in een tijgervel, 's lands grootste epos, is in Tamars tijd geschreven en aan haar opgedragen:

Van de leeuw zing ik die allen met zijn zwaard en speer verslaat,
Van Tamars robijnen wangen en haar vlechten van agaat.
Mag ik de vorstin bezingen, ben ik wel daartoe in staat?
Zoeter dan de beste honing is een blik op haar gelaat.

In deze epos wordt alles in dienst gesteld van vriendschap, en vriendschap wordt door Georgiërs inderdaad erg belangrijk gevonden.
Verder heb je in Georgië, de autonome republieken Abchazië, Adzjarië en Zuid-Osetië niet meegerekend, omstreeks negen regio's en verscheidene dialecten. De bewoners van diverse streken verschillen onderling net als de Vriezen en de Brabanders, doch een prototype Georgiër is gezellig, hoffelijk en een tikkeltje lui. De mannen scheren zich niet graag, maar ach, dat ziet toch niemand: het licht valt vaak genoeg uit. Men houdt er van kinderen, maar heeft er zelf hooguit drie; er is, vooral in het zuidelijke regio Kacheti, een grote wijntraditie, en het bijbehorende toasten is legendarisch.

“Familiefeest” door naïef schilder Niko Pirosmani, een icoon in Georgië

Wwwach, wat heb ik gefeest!
Wwwach, wat heb ik me volgepropt!
Ik heb me te barsten gegeten, echt waar,
Dat noem ik pas leven! – zingt een wolf in een Georgische tekenfilm na een flinke schranspartij. Zo vergaat het menig gast aan een Georgische tafel. Dit lied kan Poesjkin niet bedoeld hebben. Welk dan wel? Even zoeken:

Vorig jaar blies ook die akelige koude wind,/ Maar toen jij bij me was kende ik geen angst...
Zo klein als je bent, heb je mijn hart verschroeid,/ Als je groot bent zul je me vergeten zijn...
Ernstiger dan alle kwalen/ Is de liefde,/ Voor wie liefheeft/ Dooft het daglicht...
Als je de mijne wil zijn/ Loop niet alleen naar de bron,/ Anders word je geschaakt, schoonheid, door een Chevsoer met wolvenknieën/ Of door een Tsjetsjeen, met de blik als van een havik...
De appel werd over de schutting geworpen en viel in mijn tuin,/ Als ik een mooie jongeling zie dan ril ik als de zee...

Enkele melancholieke liederen zijn te vinden op de cd van Hamlet Gonasjvili [Gonashvili]. Deze unieke zanger viel uit een fruitboom in de tuin van zijn oude moeder en werd aan de schutting gespiest, na de hele wereld met zijn zangensemble afgereisd te hebben. Hij wordt als de stem van Georgië beschouwd; zijn vertolking is ingetogen en fijnzinnig.

Hier in Nederland treedt jaarlijks het ensemble Kereoni op. De jongste van het stel is een exemplarisch knappe Georgiër, en is daarbij zeer bedreven in het bespelen van de salamoeri - Georgische fluit.

Hierbij nog een paar links: